He whakamaramatanga - nga kupu toi

Nga whakatau whakakotahitanga

I te wā e ngata ana te Kooti he pai kē te whakamahi kotahi i nga whenua e rua, a neke atu rānei, ō te whenua Māori korehere, ka whakatakototia pea e te Kooti tetahi whakatau whakakotahitanga kia noho noa ai te rangatiratanga ō te whenua katoa e pā ana, ki raro i te ingoa kotahi.

Te whakatōpūtanga

I nga tau 1930, 1940, 1950, ka whakamātau Te Kooti Whenua Māori ki te takahuri i nga pātanga whakakāhore i nga kongakonga ō te whenua Māori ma tetahi hātepe e karangahia ana, ko te whakatōpūtanga. I kimi te hātepe nei ki te hoatu i nga painga ō te ohanga, ara, "nga rohe whenua e rawakā ana te rahi, kia taea te pāmu, te noho ki runga", ka tono atu ki nga rangatira ō nga whenua Māori e pakupaku ana nga pānga hea i roto i nga poraka whenua maha i riro atu i a rātou, kia whakatōpūtia nga pānga nei ki roto i te poraka kotahi. Na te kaha ō nga rangatira ō nga whenua Māori ki te whakawhiti pānga tēnei i tutuki ai. A, na te mahi penei, i taea ai, e ia kaiwhakaurunga, te whakaemi he pānga rahi atu hea, i roto i ētahi poraka. Kia kotahi ingoa ai i roto i te whenua kia nui atu ai tāna whenua hei mahi māna, hei nohoanga māna ki runga.

Te wāwāhitanga

He wehenga te wāwāhitanga, ara, te partition. I te tīmatanga, i whakāetia nga wāwāhi tanga whenua Māori ēngari kaore nga hoahoa mo te wehenga okawa i hiahiatia. I te nuinga ō te wā i whakaahuatia nga wāwāhi tanga i roto i nga korero a te Kooti ma nga whakaahuatanga anake ō te mahere, ō nga mea, ō nga tapa anake (hei tauira, mai i tēnei toka, ki tera rākau, ki tera awa, te aha, te aha). Kei te Kooti whenua Māori tonu te whakatakoto i nga wāwāhitanga ō te whenua Māori ēngari i tēnei wā, me haere i te taha ō nga tono mo te wāwāhitanga ō nga hoahoa wehenga okawa, nga whakāetanga rawa tae atu ki te whakatūranga, me ū nga whakatakotoranga ki nga hoahoa ō te takiwā. Kua meatia e te ture i nāianei kia rehitatia nga Whakatau hou a Te Kooti Whenua Māori ki roto i Te Tari Ingoa Whenua, ara, te Land Titles Office. Ko te huanga ō nga whakaritenga hou (ara, te hoahoa a-takiwā - te district plan), ka taea te whakarewa ake i Nga Tiwhikete Ingoa i nāianei mo te wāwāhitanga no te mea he teitei ake te paerewa ō te whakamohio kei te watea mai hei tautoko i nga whakaritenga mo te ingoa.

E whakamahiā ana e te Kooti Whenua Māori tetahi pūnaha arepa-nama (ara, nga pu, nga nama) hei whakātu i nga wāwāhitanga tawhito me nga wāwāhitanga ō muri mai. Hei tauira. Ki te pīrangi nga rangatira taketake 10 katoa ō te Poraka ō Puketapu ki te wāwāhi i ō rātou hea ki waho, na, ka hoatu 10 nga poraka hou. Ka tīmata mai i te Poraka Puketapu Nama 1, a, puta atu ki te Poraka Puketapu Nama 10. Ko nga rangatira anake ō nga poraka hou nei ka āhei ki te whaitake i roto i ō rātou poraka kua oti nei te wāwāhi, a, kaore he wahi ma rātou ki te haere ki ētahi atu rangatira i tua i tēnei.

A, te matenga ō te rangatira nana te whenua anake, ka whakawhitia nga poraka wāwāhi tanga hou nei ki nga tamariki a taua rangatira. Ma tetahi hātepe e karangatia ana, he tauatanga, ara he succession. Ki te hiahia nga uri ō te rangatira ō te Poraka Puketapu Nama 1 ki te wāwāhi i ō rātou hea takitahi, ka āhei rātou ki te tono ki te Kooti Whenua Māori kia wāwāhitia. Ma tetahi pu, ō te wakapū, nga wāwāhitanga tawhito ō nga wāwāhitanga hou e whakātu. Ka noho nga poraka ka hua ake, ko Puketapu Nama 1A, ko Poraka Puketapu Nama 1B, ka pera te haere ō te ingoa tohu. Na, mo nga wāwāhi tanga ō tua atu (āmuri atu) (me ki) mo Poraka Puketapu Nama 1A, ka penei te haere ō nga ingoa tohu. Poraka Puketapu Nama 1A1, Poraka Puketapu Nama 1A2, te aha, te aha.

Te rehita takitaro

Kei roto i a LINZ te maha ō nga pukapuka rehita e karangahia ana, ko Nga Rehita Takitaro, ara, ko nga Provisional Registers, otirā, he pukapuka i whakapūmau tuatahitia i te tau 1871. I te wā i rehita tuatahitia nga whakatau Korehere, nga Wāwāhitanga me ētahi atu whakatau ingoa rānei ō Te Kooti Whenua Māori ki a LINZ i raro i Te Ture Whakawhiti Whenua, ara, te Land Transfer Act, ka whakatinanatia aua whakatau i roto i Nga Rehita Takitaro (nga PR). Ka hoatu he nama ki te pukapuka me te wharangi ō ia whakatau ingoa, a, ki te taha ō te kupu arataki "PR", ka whakamahia hei tohu putanga atu ki aua whakatau ingoa. Tata te katoa ō nga whakatau ingoa na Te Koti Whenua Māori i whakapuawai i te tuatahi. I te nuinga ō te wā, kei Te Kooti Whenua Māori nga tārua ō ēnei e pūria tonutia ana i tenei wā, otirā, te wahi e taea ai e koe te kite he putunga atu ki aua tārua. Ki te taha ō tetahi Rehitatanga Takitaro, ka whakaurua atu nga whakamaharatanga e hoki ana ki nga tuhinga kei roto te whakamohio ki te whenua, ki tona rangatiratanga rānei. Ka taea e nga tuhinga nei te ārahi nga kairangahau ki ētahi atu rauemi, a, ka taea he putanga atu ma roto i a LINZ. Ki te rūritia te whenua, ki te utua nga utu, ko te tikanga, ka tukuna te katoa ō te Tiwhikete ō te Ingoa, ara, te Certificate of Title (te CT) mo te whenua. Ka whakaatu te Ingoa i te PR tohutoro ō mua i runga i te ingoa. Ka tuhia te PR ki roto i tetahi whakamaharatanga mo nga tohutoro ki te ingoa hou ka puta ake.

Te ara huarahi

Ka noho te tikanga ki te whakatakoto i nga ara huarahi, ara, nga roadways, ō runga whenua Māori korehere ki roto i nga ringaringa anake ō te Kooti Whenua Māori. Ka whakanohoa te ara huarahi ki roto i tetahi Whakatau Ara Huarahi wehe, pea; ka whakaurua rānei ki rotahi whakatau wāwāhitanga (ki roto i tetahi atu whakatau tika rānei a te Kooti).

Nga hea i roto i te whenua Māori

Ko te hea tetahi pānga e kore i wehea i roto i te katoa ō te whenua. Ko te tikanga a te Karauna i mua, he whakaheia ngatahi te ingoa ki te huhua ō nga Māori. I whāia ko te aria ō nga hea, kia pai ai te wehe mai a tēnā kaiwhakaheia takitahi (ara, nga kaiwhiwhi ō te whakahei ātanga) i tana pānga i roto i te poraka. Ko te rite ō te kotahi hea ki te kotahi eka te tikanga i whaia i reira, ki te 100 nga eka ki te poraka, 100 ano nga hea. Na, ki te whiwhi tetahi rangatira ngatahi 10 ō nga hea ki te poraka, 10 ōrau tāna pānga ki taua poraka. Na tēnei i taea ai e nga kaipupuri hea takitahi te tono atu ki Te Kooti Whenua Māori mo te wāwāhi tanga ō te poraka mo rātou. Na tēnei rātou i whiwhi ai ki te rangatiratanga anake ki tetahi wahi ō te poraka kua oti te tohu, e taurite ana ki nga hea, i a rātou e pupuri ana.

Te tauatanga

Ko te tauatanga te rārangi whenua tuku iho, ara, te succession, te hātepe e whakawhiti ana i pānga i roto i te whenua Māori mai i tetahi whakatipuranga ki tetahi. Ko te tikanga i te wā piki ake ki te tau 1968, i whakawhitia nga hea ō te whenua Māori i te matenga ō te kaipupuri hea ki nga tamariki a te kaipupuri, a, he rite te hea ki tēnā, ki tēnā, ēngari, i te wā he tono kei roto i te wira, me rere kē nga hea ki tēnei, ki tēnā. Na, 10 nga hea a tetahi kaipupuri hea ō te poraka, a, e tokorima ana tamariki, na, kua riro atu e 2 nga hea i roto i te poraka ki ana tamaiti. I whakaaetia nga tono mo te tauatanga nuinga ō te wā i mua, menā ka ngata Te Kooti Whenua Māori ki te whakaaturanga i tukua i runga i nga kupu a te Atua e tika ana te wahi ō te matenga, nga ingoa, me te tokomaha ō nga whakaputanga (ara, nga tamariki). Ko te tino māharahara a Te Kooti, ko te tino mōhio mehemea i uru katoa nga tangata e tika ana, a, menā rānei kaore tetahi i mahue ki waho.

Whai atu ana i te tau 1968, ka rere kē te tauatanga. I tēnei wā, ma te wira kē te tauatanga, a, ki te kore tetahi wira, ma nga reta whakahaeretanga. Ka pa tonu nga mātāpono matua ō te whakawhitinga ēngari ko te taha anake ki te ōrite ō nga hea kua rerekē. Ka noho tēnei ki ta te kaitukuwira hei ingoa i roto i tana wira, ara, ki a wai ōna hea, a, e hia ki tēnā, ki tēnā. Kei tana wira te korero.